Vanaf 1 januari 2026 worden de regels rond ketenaansprakelijkheid in Vlaanderen fors strenger. Bedrijven die werken met (onder)aannemers worden voortaan actief verantwoordelijk voor wat er in hun keten gebeurt. Sociale fraude, illegale tewerkstelling of onderbetaling bij een onderaannemer? Dan kan ook de opdrachtgever worden aangesproken. Wegkijken kan niet langer, controleren wordt verplicht.

De nieuwe regels gelden in eerste instantie voor vier risicosectoren waar onderaanneming en sociale fraude vaak voorkomen: bouw, schoonmaak, vleessector en pakketbezorging. In een latere fase wordt deze lijst uitgebreid, met als doel om de regels uiteindelijk op alle sectoren toe te passen.

Wat wordt er concreet verplicht?

Vanaf 2026 moeten opdrachtgevers en aannemers aantonen dat ze hun verantwoordelijkheid opnemen. Dat betekent onder meer:

• een schriftelijke verklaring van de rechtstreekse onderaannemer dat die geen illegale werknemers inzet;

• het opvragen en controleren van identiteits- en verblijfsgegevens van buitenlandse werknemers en zelfstandigen;

• bij ontbrekende, foutieve of verdachte informatie melding doen bij de Vlaamse Sociale Inspectie via een elektronisch meldpunt;

• alle relevante documenten tot vijf jaar bijhouden.

Wie deze zorgvuldigheidsplicht niet naleeft en toch betrokken blijkt bij illegale tewerkstelling, riskeert strafrechtelijke of administratieve sancties — ook wanneer de overtreding gebeurde bij een onderaannemer verder in de keten.

Ook opdrachtgevers dragen verantwoordelijkheid

Een belangrijke verandering is dat niet alleen de uitvoerende onderaannemer, maar ook de hoofdaannemer of opdrachtgever kan worden aangesproken. Papier alleen volstaat bovendien niet meer: een loutere verklaring zonder effectieve controle is onvoldoende. Bedrijven moeten actief bewijzen opvragen en controleren.

Deze regels gelden ook bij buitenlandse onderaannemers, detachering, buitenlandse zelfstandigen of tijdelijke ploegen. Internationale constructies zijn geen vrijgeleide meer om sociale regels te omzeilen.

Waarom dit zo belangrijk is

Voor de vakbond is deze verstrenging een noodzakelijke stap in de strijd tegen sociale dumping, schijnzelfstandigheid en uitbuiting. Te vaak werd verantwoordelijkheid doorgeschoven in lange ketens van onderaanneming, met lage lonen, onzekere jobs en oneerlijke concurrentie als gevolg.

Correct loon, veilige arbeidsomstandigheden en respect voor cao’s moeten opnieuw de norm zijn. Bedrijven die correct werken, mogen niet langer worden weggeconcurreerd door wie sociale regels aan zijn laars lapt. Dat vraagt transparantie, gedeelde aansprakelijkheid, echte controles en een actieve rol voor inspectie én vakbond op de werkvloer.

En buiten Vlaanderen?

Ook in Wallonië en Brussel geldt ketenaansprakelijkheid, via federale regelgeving en via strenge sociale clausules bij overheidsopdrachten. Ook daar mogen opdrachtgevers niet wegkijken wanneer onderaannemers werknemers onderbetalen of sociale wetgeving schenden.
Wie profiteert van misbruik of fraude in de keten, kan mee aansprakelijk worden gesteld — ongeacht de regio.